Rodzaje pasjansów: 10 popularnych odmian, zasady i różnice

Dziesięć najpopularniejszych rodzajów pasjansa to Klondike (klasyczna gra z Windowsa), Pająk (dwie talie, sekwencje w jednym kolorze), FreeCell (wszystkie karty odkryte, cztery wolne komórki), TriPeaks (zdejmowanie trzech szczytów ciągami kart), Piramida (pary kart, które dają razem 13), Golf (jeden długi stos kart odrzuconych, kolory bez znaczenia), Yukon (Klondike ze swobodnym przenoszeniem grup), Canfield (losowa wartość startowa stosów bazowych), Skorpion (Pająk na jedną talię) i Akordeon (ściśnięcie całej talii w jeden stos). Różnią się w trzech sprawach: ile talii jest w grze, czy część kart jest zakryta i czy budujesz stosy bazowe, łączysz karty w pary, czy składasz sekwencje.

Pasjans (po angielsku solitaire, a w większości świata patience) to nie jedna gra, tylko rodzina kilkuset opisanych odmian. Większość ludzi zna wyłącznie gałąź Klondike, bo Microsoft dołączył ją do Windowsa w 1990 roku. Poniżej opisujemy, jak działa każda z dziesięciu odmian, co naprawdę je od siebie odróżnia i komu która pasuje. Tło historyczne znajdziesz w naszym artykule o fascynującej historii pasjansa.

Odmiany pasjansa w skrócie

Trzy rodziny odmian pasjansa

Historyk gier karcianych David Parlett pogrupował pasjanse według tego, co właściwie robisz z kartami, i to zdecydowanie najwygodniejszy sposób, żeby się w nich połapać. Prawie każda z opisanych niżej gier należy do jednej z trzech rodzin. Dlatego gdy poznasz jedną grę z rodziny, pozostałe od razu wydają się znajome.

• Pasjanse budujące: układasz uporządkowane stosy bazowe poza polem gry. Należą tu Klondike, FreeCell, Canfield i Yukon. Wystarczy poznać jeden, a pozostałe okazują się wariacjami na ten sam temat.
• Pasjanse składające: układasz uporządkowane sekwencje wewnątrz samych kolumn, a ukończone sekwencje schodzą ze stołu. Tak działają Pająk i Skorpion, dlatego gracz znający Pająka łapie zasady Skorpiona w kilka minut.
• Pasjanse niebudujące: zdejmujesz karty przez dopasowanie albo łączenie w pary, a nie przez układanie po kolei. To Piramida (suma 13), Golf i TriPeaks (o jedno oczko w górę lub w dół) oraz Akordeon (ten sam kolor lub wartość). Tych gier uczy się najszybciej.

To także najszybsza odpowiedź na pytanie „w którą odmianę zagrać teraz?”. Zostań w tej samej rodzinie, jeśli chcesz od razu czuć się pewnie, albo przejdź do innej, gdy gra ma znów wydać się nowa.

1. Pasjans Klondike (klasyczny pasjans)

Dla kogo: Dla każdego. To punkt odniesienia, z którym porównuje się wszystkie inne odmiany.

Klondike to gra, którą większość ludzi ma przed oczami, gdy słyszy słowo „pasjans”. Pole gry tworzy 7 kolumn rozłożonych schodkowo. Na początku odkryta jest tylko górna karta każdej kolumny. Celem jest zbudowanie czterech stosów bazowych, po jednym na kolor, od asa do króla. W kolumnach układasz karty malejąco, na przemian czerwone i czarne (czerwona na czarną, czarna na czerwoną). Z talii rezerwowej dobierasz po jednej albo po trzy karty.

• Najważniejsza zasada: W kolumnach barwy na przemian i malejące wartości; na stosach bazowych rosnąco w jednym kolorze.
• Trudność: Średnia. Badanie z Oregon State z 2007 roku wykazało, że co najmniej 82% rozdań da się wygrać, gdy znasz położenie każdej karty.
• Co ją wyróżnia: Jest na tyle głęboka, że nagradza umiejętności, i na tyle prosta, że można zacząć bez przygotowania. Dlatego stała się domyślnym pasjansem.

Możesz od razu zagrać w pasjansa Klondike za darmo w przeglądarce, z dobieraniem po 1 lub po 3 karty, bez pobierania. Jeśli chcesz najpierw podszlifować grę, przeczytaj nasz poradnik Jak wygrać w pasjansa mniejszą liczbą ruchów.

2. Pasjans Pająk

Dla kogo: Dla graczy, którzy szukają poważnego wyzwania strategicznego.

W Pająka gra się dwiema pełnymi taliami (104 karty) na 10 kolumnach. Celem jest złożenie wewnątrz kolumn pełnych sekwencji od króla do asa w jednym kolorze. Gdy taka sekwencja jest gotowa, schodzi ze stołu. Karty możesz układać malejąco bez względu na kolor (dowolną 7 na dowolną 8), ale grupę kart przeniesiesz razem tylko wtedy, gdy wszystkie są w jednym kolorze i we właściwej kolejności. To także najbardziej znany pasjans z naszego poradnika Gry karciane na dwie talie.

• Najważniejsza zasada: Składaj sekwencje w jednym kolorze od króla do asa, żeby je zdjąć.
• Trudność: Wysoka. Wersja z 1 kolorem jest do opanowania, wersja z 4 kolorami naprawdę wymaga wysiłku.
• Co go wyróżnia: Dwie talie i wymóg sekwencji w jednym kolorze dają znacznie bardziej złożone decyzje niż w Klondike.

3. Pasjans FreeCell

Dla kogo: Dla logicznie myślących, którzy lubią mieć pełną informację.

FreeCell słynie jako jedna z najbardziej wymagających intelektualnie odmian pasjansa. Wszystkie 52 karty leżą odkryte w 8 kolumnach, więc nic nie jest ukryte. Cztery wolne komórki służą jako tymczasowe miejsca postojowe, każda na jedną kartę naraz. Cel jest taki sam jak w Klondike: zbudować cztery stosy bazowe od asa do króla w kolorach. Haczyk polega na tym, że prawie każde rozdanie da się rozwiązać, a skoro widać wszystkie karty, przegrane niemal zawsze wynikają ze słabego planu, a nie z pecha.

• Najważniejsza zasada: Wszystkie karty odkryte od początku; cztery wolne komórki na pojedyncze karty jako schowek.
• Trudność: Duża głębia strategiczna. Nierozwiązywalnych rozdań jest bardzo niewiele.
• Co go wyróżnia: Brak ukrytych informacji, więc każdy wynik wynika z twojej decyzji.

FreeCell to najlepsza odmiana, gdy chcesz grać coraz lepiej, bo każdą porażkę da się wyśledzić do konkretnej decyzji, a nie do złego rozdania. Zagraj we FreeCell za darmo online i sprawdź, jak daleko naprzód potrafisz planować.

4. Pasjans TriPeaks

Dla kogo: Dla graczy, którzy chcą szybkiej, satysfakcjonującej rozgrywki pomyślanej przede wszystkim pod telefon.

W TriPeaks karty tworzą trzy nachodzące na siebie szczyty, a pod nimi leży stos kart odrzuconych. Celem jest zdjęcie wszystkich kart ze szczytów: wybierasz karty o jedno oczko wyższe lub niższe od karty, która leży na wierzchu stosu odrzuconych. Kolejne zagrania pod rząd tworzą serie i to właśnie serie napędzają punktację w większości współczesnych aplikacji z TriPeaks. Ta gra nagradza szybkie myślenie i grę w rytmie znacznie bardziej niż długofalową strategię.

• Najważniejsza zasada: Wybieraj karty o jedno oczko wyższe lub niższe od karty na stosie odrzuconych; łącz zagrania w ciągi, żeby seria była jak najdłuższa.
• Trudność: Łatwo się nauczyć, a głębia strategiczna kryje się w prowadzeniu serii i używaniu dżokerów.
• Co go wyróżnia: Szybsze tempo, satysfakcjonujące kombinacje z efektem łańcuchowym i format, który naturalnie pasuje do telefonu.

Zagraj w pasjansa TriPeaks za darmo online i przekonaj się, jak działają ciągi. TriPeaks to też podstawa Solitaire Castle Royal, gry mobilnej zbudowanej w całości wokół tej odmiany. Przeczytaj, dlaczego gracze kochają pasjansa TriPeaks.

5. Pasjans Piramida

Dla kogo: Dla graczy, którzy lubią matematyczne łamigłówki z parami.

W Piramidzie 28 kart układa się w kształt piramidy (7 rzędów: dolny jest całkiem odkryty, a wyższe na siebie nachodzą). Celem jest zdejmowanie kart z piramidy parami, których wartości dają razem 13. Króle (wartość 13) zdejmuje się pojedynczo. Damy (12) łączą się z asami (1). Walety (11) z dwójkami. Dziesiątki (10) z trójkami i tak dalej. Karty z talii rezerwowej także można łączyć w pary z kartami piramidy. Wygrywasz, gdy zdejmiesz całą piramidę.

• Najważniejsza zasada: Łącz w parę dowolne dwie dostępne karty o sumie 13; króle zdejmuje się pojedynczo.
• Trudność: Średnia. Wielu rozdań nie da się wygrać, więc każda wygrana naprawdę cieszy.
• Co ją wyróżnia: Łączenie w pary oparte na arytmetyce i charakterystyczny układ piramidy. Zagraj w pasjansa Piramida za darmo online.

6. Pasjans Golf

Dla kogo: Dla niedzielnych graczy, którzy chcą krótkich partii i prostych zasad.

W pasjansie Golf 35 kart leży w 7 kolumnach po 5 kart. Zagrać można tylko górną kartą każdej kolumny. Celem jest przeniesienie jak największej liczby kart na stos odrzuconych: kładziesz karty o jedno oczko wyższe lub niższe od karty na jego wierzchu, bez względu na kolor. Kolor nie ma znaczenia, liczy się tylko wartość. Nazwa pochodzi od punktacji jak w golfie: im mniej kart zostaje w kolumnach na koniec, tym lepszy wynik. As jest najniższy, król najwyższy (zapętlenie zależy od wariantu).

• Najważniejsza zasada: Kładź karty o jedno oczko wyższe lub niższe od karty na stosie odrzuconych; kolory się nie liczą.
• Trudność: Niska. Idealny na szybką partię bez stresu.
• Co go wyróżnia: Gra bez patrzenia na kolory jest szybsza i bardziej wyrozumiała niż Klondike czy Pająk.

7. Pasjans Yukon

Dla kogo: Dla fanów Klondike, którzy chcą więcej swobody i trudniejszego wyzwania.

Yukon wygląda jak Klondike, ma 7 kolumn rozłożonych schodkowo, ale gra się w niego zupełnie inaczej. Na starcie wszystkie 52 karty trafiają do kolumn, 21 zakrytych, a reszta odkryta (nie ma talii rezerwowej). Najważniejsza różnica: każdą odkrytą kartę można przenieść bez względu na kolejność, a razem z nią jadą wszystkie karty, które na niej leżą. Możesz więc podnieść grupę kart, która nie tworzy poprawnego ciągu, i przenieść ją w całości, o ile dolna karta grupy pasuje zgodnie z zasadami do kolumny docelowej. To w równym stopniu poszerza twoje możliwości i pulę możliwych błędów.

• Najważniejsza zasada: Każdą odkrytą kartę (razem ze wszystkim, co na niej leży) można przenieść na dowolne dozwolone miejsce.
• Trudność: Wysoka. Większa swoboda to więcej ścieżek i więcej sposobów, by utknąć w ślepym zaułku.
• Co go wyróżnia: Brak talii rezerwowej, większość kart odkryta i całkowicie swobodne ruchy w kolumnach.

8. Pasjans Canfield

Dla kogo: Dla graczy, którzy lubią solidne wyzwanie z historią w tle.

Canfield (w niektórych krajach znany jako Demon) zaczynał jako gra kasynowa: gracz kupował talię za 52 dolary i dostawał 5 dolarów za każdą kartę przeniesioną na stos bazowy. Układ wygląda tak: 13 kart leży zakrytych jako rezerwa (górna karta odkryta). Jedną kartę odkrywa się na początek stosu bazowego i jej wartość staje się podstawą dla wszystkich czterech kolorów. Pole gry ma tylko 4 kolumny po 4 karty, a karty układa się malejąco, na przemian czerwone i czarne. Talię rezerwową przegląda się po 3 karty.

• Najważniejsza zasada: Wartość startowa stosów bazowych jest losowa; wszystkie cztery kolory muszą zaczynać się od tej samej wartości.
• Trudność: Bardzo wysoka. Odsetek wygranych jest niski i właśnie dlatego dawniej był to kuszący hazard.
• Co go wyróżnia: Losowa wartość startowa stosów bazowych i małe pole gry czynią go jedną z najtrudniejszych klasycznych odmian.

9. Pasjans Skorpion

Dla kogo: Dla fanów Pająka, którzy chcą wyzwania na jedną talię.

W Skorpiona gra się jedną talią 52 kart na 7 kolumnach. Wszystkie siedem kolumn dostaje po 7 kart: w pierwszych czterech 3 zakryte karty leżą pod 4 odkrytymi, a pozostałe trzy kolumny są w całości odkryte. Trzy karty zostają odłożone na ostatnie rozdanie. Celem jest złożenie w kolumnach czterech pełnych sekwencji od króla do asa, każdej w jednym kolorze. Zasady ruchu są najswobodniejsze ze wszystkich odmian: każdą odkrytą kartę można przenieść na dozwolone miejsce, a zabiera ze sobą wszystkie karty, które na niej leżą (nawet jeśli nie tworzą żadnej sekwencji).

• Najważniejsza zasada: Składaj w kolumnach sekwencje od króla do asa w jednym kolorze; grupy przenosi się swobodnie.
• Trudność: Bardzo wysoka. Wymaga dalekiego planowania i starannego układania sekwencji.
• Co go wyróżnia: Wrażenia jak z Pająka na jednej talii, przy wyjątkowo swobodnych zasadach ruchu.

10. Pasjans Akordeon

Dla kogo: Dla graczy, którzy chcą nietypowego, zwartego wyzwania bez żmudnego rozkładania kart.

Akordeon to gra w jednym rzędzie z niepowtarzalną mechaniką ściskania. Wykładasz karty po jednej w rząd. Po położeniu każdej karty możesz przenieść ją na inną kartę w rzędzie, jeśli: (1) karta tuż po jej lewej stronie ma ten sam kolor lub wartość albo (2) karta trzy miejsca na lewo ma ten sam kolor lub wartość. Po poprawnym ruchu rząd się ściska, a ty szukasz kolejnych ruchów. Celem jest ściśnięcie całej talii w jeden stos. Akordeon słynie z tego, że wygrać w niego niezwykle trudno, a poza wyłożeniem kart nie wymaga żadnego przygotowania.

• Najważniejsza zasada: Przenoś karty na kartę tuż po lewej albo trzy miejsca w lewo, jeśli mają tę samą wartość lub kolor.
• Trudność: Ekstremalnie wysoka. Ukończenie gry zdarza się rzadko.
• Co go wyróżnia: Minimalistyczna, samościskająca się struktura, niepodobna do żadnej innej odmiany pasjansa.

Nie tylko karty: pasjans Mahjong

Jedna z najczęściej wybieranych odmian pasjansa na świecie w ogóle nie używa kart. Pasjans Mahjong bierze 144 kafelki z chińskiej gry Mahjong i zamienia je w łamigłówkę z dopasowywaniem dla jednego gracza: kafelki są ułożone w stosy, kafelek jest „wolny”, gdy nic na nim nie leży, a jego lewa lub prawa krawędź jest odsłonięta, a planszę czyścisz, zdejmując pasujące pary wolnych kafelków. Mimo nazwy nie ma żadnych wspólnych zasad z Mahjongiem dla czterech graczy. Powstał jako gra komputerowa w 1981 roku i jest pasjansem niebudującym dokładnie w tym samym sensie co Piramida.

Należy mu się miejsce na każdej liście odmian pasjansa, bo to po niego najczęściej sięgają ludzie, którzy chcą wrażeń jak z pasjansa bez talii kart. Możesz zagrać w pasjansa Mahjong za darmo online w klasycznym układzie żółwia albo spróbować Mahjonga z kafelkami, nowoczesnej odmiany, w której wolne kafelki trafiają na pasek z czterema miejscami i znikają, gdy tylko spotka się tam para. Nasz pełny poradnik Jak grać w pasjansa Mahjong szczegółowo omawia zasady i strategię.

Który rodzaj pasjansa jest dla ciebie?

Wybór odmiany zależy od nastroju, ilości czasu i rodzaju wyzwania, które lubisz:

• Szybka partia (poniżej 10 minut): Golf, TriPeaks albo Akordeon.
• Klasyczne wrażenia: Klondike, który nigdy się nie nudzi.
• Czysta strategia: FreeCell albo Yukon, ze wszystkimi lub prawie wszystkimi kartami odkrytymi i niewielkim udziałem szczęścia.
• Efekt łańcuchowy na telefonie: pasjans TriPeaks w Solitaire Castle Royal.
• Najtrudniejsza możliwa gra: Skorpion albo Canfield, dla graczy, którzy chcą prawdziwej walki.
• Zupełnie bez kart: pasjans Mahjong, czyli wzrokowe dopasowywanie wzorów.
• Gra z kimś: Double Solitaire albo Nerts. Zajrzyj do naszego poradnika Pasjanse dla dwóch graczy albo wyjdź całkiem poza rodzinę pasjansów i wybierz coś z listy 20 gier karcianych dla 2 osób.

Wybieraj według tego, jak ma wyglądać partia, a nie według trudności: pasjans budujący, gdy masz czas na planowanie, niebudujący, gdy masz pięć minut. Na cokolwiek się zdecydujesz, korzyści z gry w pasjansa są takie same, bo biorą się ze skupienia, a nie z zasad. Jeśli najbardziej przemawia do ciebie TriPeaks, Solitaire Castle Royal to nasza wersja tej gry na telefon: ponad 15 000 poziomów i codzienne wyzwania. To jednak gra z postępami, a nie zwykła aplikacja „rozdaj i graj”, więc wybierz ją dla poziomów, a nie dla czystej formy.