Các loại solitaire: 10 biến thể phổ biến, luật chơi và điểm khác biệt

Mười loại solitaire phổ biến nhất là Klondike (game kinh điển trên Windows), Nhện (hai bộ bài, dãy cùng chất), FreeCell (mọi lá đều ngửa, bốn ô trống), TriPeaks (dọn ba đỉnh bằng các chuỗi), Kim tự tháp (ghép cặp lá có tổng bằng 13), Golf (một chồng bài bỏ dài, không tính chất), Yukon (Klondike cho phép di chuyển cả nhóm tự do), Canfield (bậc khởi đầu của ô đích ngẫu nhiên), Scorpion (Nhện một bộ bài) và Accordion (dồn cả bộ bài về một chồng). Chúng khác nhau ở ba điểm: dùng bao nhiêu bộ bài, có lá nào bị úp hay không, và bạn đang xây ô đích, ghép cặp lá bài hay xếp dãy.

Solitaire, hay Patience như phần lớn thế giới vẫn gọi, không phải một game mà là cả một họ gồm vài trăm biến thể đã được ghi chép. Hầu hết mọi người chỉ biết nhánh Klondike, vì Microsoft đưa nó vào Windows từ năm 1990. Dưới đây là cách mười loại này vận hành, điều gì thực sự tách chúng ra và mỗi loại hợp với ai. Muốn biết bối cảnh lịch sử, hãy đọc bài Lịch sử của Solitaire của chúng tôi.

Tổng quan các biến thể solitaire

Ba họ biến thể solitaire

Nhà nghiên cứu lịch sử game bài David Parlett phân nhóm các game Patience theo việc bạn thực sự làm với lá bài, và đó là cách hữu ích nhất, hơn hẳn mọi cách khác, để định hướng giữa các biến thể. Gần như mọi game dưới đây thuộc về một trong ba họ, nên học được một game thì các game khác cùng họ sẽ thấy quen ngay.

• Họ xây ô đích: bạn xây các chồng ô đích theo thứ tự, tách khỏi bàn bài. Klondike, FreeCell, Canfield và Yukon thuộc họ này. Học một game là các game còn lại chỉ như biến tấu trên cùng một chủ đề.
• Họ xếp dãy: bạn ghép các dãy theo thứ tự ngay trên bàn bài, và dãy hoàn chỉnh sẽ được bỏ ra. Nhện và Scorpion thuộc họ này, vì thế người chơi Nhện chỉ mất vài phút là nắm được Scorpion.
• Họ không xây: bạn dọn bài bằng cách ghép hoặc bắt cặp thay vì xếp theo thứ tự. Kim tự tháp (tổng bằng 13), Golf và TriPeaks (lên hoặc xuống một bậc) và Accordion (ghép cùng chất hoặc cùng bậc) đều nằm ở đây, và đây là những game dễ học nhanh nhất.

Đây cũng là cách nhanh nhất để trả lời câu hỏi “tiếp theo nên thử biến thể nào?”. Ở lại trong một họ nếu bạn muốn thấy mình chơi được ngay, hoặc chuyển sang họ khác khi muốn game có cảm giác mới.

1. Solitaire Klondike (Solitaire cổ điển)

Hợp với: tất cả mọi người. Đây là thước đo để so sánh mọi biến thể khác.

Klondike là thứ hầu hết mọi người hình dung khi nghe đến từ solitaire. Bàn bài gồm 7 cột, chia theo hình bậc thang. Lúc bắt đầu, chỉ lá trên cùng của mỗi cột được ngửa. Mục tiêu là xây bốn chồng ô đích, mỗi chồng một chất, từ Át đến K. Trên bàn bài, lá được xếp theo thứ tự giảm dần và xen kẽ màu (đỏ trên đen, đen trên đỏ). Lá được rút từ chồng bài rút mỗi lần một hoặc ba lá.

• Luật chính: trên bàn bài xếp xen kẽ màu và giảm dần; trên ô đích xếp tăng dần cùng chất.
• Độ khó: trung bình. Một nghiên cứu năm 2007 của Đại học Oregon State cho thấy ít nhất 82% ván chia có thể thắng khi biết hết mọi lá bài.
• Điểm riêng: đủ sâu để kỹ năng được đền đáp, đủ đơn giản để vào chơi ngay, và đó là lý do nó trở thành lựa chọn mặc định.

Bạn có thể chơi solitaire Klondike miễn phí ngay trên trình duyệt, chế độ Rút 1 hoặc Rút 3, không cần tải về. Nếu muốn mài giũa kỹ năng trước, hãy đọc bài hướng dẫn Cách thắng solitaire với ít nước đi hơn.

2. Solitaire Nhện (Spider)

Hợp với: người chơi muốn một thử thách chiến thuật thực sự.

Solitaire Nhện được chơi với hai bộ bài đầy đủ (104 lá) và 10 cột trên bàn bài. Mục tiêu là xếp những dãy hoàn chỉnh từ K xuống Át, tất cả cùng một chất, ngay trên bàn bài. Khi một dãy hoàn chỉnh được tạo thành, nó sẽ được bỏ khỏi ván. Bạn có thể xếp giảm dần mà không cần cùng chất (lá 7 bất kỳ lên lá 8 bất kỳ), nhưng chỉ di chuyển được cả nhóm lá như một khối khi chúng cùng chất và đúng thứ tự. Đây cũng là game solitaire nổi tiếng nhất trong bài hướng dẫn của chúng tôi về Game bài chơi với hai bộ bài.

• Luật chính: hoàn thành các dãy cùng chất từ K đến Át để bỏ chúng ra.
• Độ khó: khó. Bản 1 chất còn dễ xoay xở; bản 4 chất thì thực sự đòi hỏi nhiều.
• Điểm riêng: việc dùng nhiều bộ bài và yêu cầu dãy cùng chất tạo ra những quyết định phức tạp hơn Klondike rất nhiều.

3. Solitaire FreeCell

Hợp với: người thích suy luận logic và muốn nắm toàn bộ thông tin.

FreeCell nổi tiếng là một trong những biến thể solitaire đòi hỏi trí óc nhiều nhất. Cả 52 lá được chia ngửa ra 8 cột trên bàn bài, nên không có gì bị che giấu. Bốn ô trống đóng vai trò chỗ gửi tạm, mỗi ô giữ một lá tại một thời điểm. Mục tiêu giống hệt Klondike: xây bốn ô đích từ Át đến K theo chất. Điểm khác là gần như ván chia nào cũng có lời giải, và vì mọi lá đều lộ ra, các ván thua hầu như luôn do tính toán kém chứ không phải do xui.

• Luật chính: mọi lá đều ngửa ngay từ đầu; bốn ô trống, mỗi ô chứa một lá, dùng để gửi tạm.
• Độ khó: chiều sâu chiến thuật cao. Rất ít ván chia không có lời giải.
• Điểm riêng: không có thông tin bị che, nên mọi kết quả đều truy ngược được về một quyết định của chính bạn.

FreeCell là biến thể nên chơi nhất khi bạn muốn tiến bộ, vì mọi ván thua đều truy ra được một quyết định chứ không phải một ván chia xấu. Hãy chơi FreeCell miễn phí online và xem bạn tính trước được bao xa.

4. Solitaire TriPeaks

Hợp với: người chơi muốn lối chơi nhanh, đã tay, thiết kế ưu tiên di động.

TriPeaks có cách bày bài gồm ba đỉnh chồng lên nhau, bên dưới là chồng bài bỏ. Mục tiêu là dọn sạch mọi lá trên các đỉnh bằng cách chọn những lá cao hơn hoặc thấp hơn lá hiện tại trên chồng bài bỏ một bậc. Các lượt đánh liên tiếp tạo thành chuỗi thắng, và chuỗi chính là thứ quyết định điểm số trong phần lớn các ứng dụng TriPeaks hiện đại. TriPeaks thưởng cho suy nghĩ nhanh và trạng thái nhập tâm nhiều hơn hẳn chiến thuật dài hơi.

• Luật chính: chọn những lá cao hơn hoặc thấp hơn lá trên chồng bài bỏ một bậc; nối các lượt đánh để có chuỗi dài nhất.
• Độ khó: dễ học, nhưng có chiều sâu chiến thuật ở việc quản lý chuỗi và dùng lá Wild.
• Điểm riêng: nhịp nhanh hơn, những combo dây chuyền đã mắt và một định dạng vốn rất hợp với điện thoại.

Chơi solitaire TriPeaks miễn phí online để tự mình thử cơ chế nối chuỗi. TriPeaks cũng là nền tảng của Solitaire Castle Royal, một game di động được xây dựng hoàn toàn quanh lối chơi này. Tìm hiểu thêm trong bài Vì sao mọi người yêu thích solitaire TriPeaks.

5. Solitaire Kim tự tháp (Pyramid)

Hợp với: người chơi thích những câu đố ghép cặp bằng phép tính.

Trong solitaire Kim tự tháp, 28 lá được xếp thành hình kim tự tháp (7 hàng, hàng dưới cùng hoàn toàn không bị che và các hàng trên chồng lên nhau). Mục tiêu là bỏ các lá khỏi kim tự tháp bằng cách ghép những cặp lá có giá trị cộng lại bằng 13. Lá K (giá trị 13) được bỏ một mình. Q (12) ghép với Át (1). J (11) ghép với lá 2. Lá 10 ghép với lá 3, và cứ thế. Lá từ chồng bài rút cũng có thể ghép với lá trên kim tự tháp. Bạn thắng khi dọn sạch toàn bộ kim tự tháp.

• Luật chính: ghép hai lá bất kỳ đang lộ có tổng bằng 13; lá K được bỏ riêng từng lá.
• Độ khó: trung bình. Nhiều ván chia không thể thắng, nên mỗi lần thắng đều thật sự đã.
• Điểm riêng: cơ chế ghép cặp dựa trên phép cộng và cách bày hình kim tự tháp dễ nhận ra. Chơi solitaire Kim tự tháp miễn phí online.

6. Solitaire Golf

Hợp với: người chơi thư giãn muốn những lượt chơi ngắn với luật đơn giản.

Solitaire Golf chia 35 lá thành 7 cột, mỗi cột 5 lá. Chỉ lá trên cùng của mỗi cột là đánh được. Mục tiêu là dọn càng nhiều lá càng tốt sang chồng bài bỏ bằng cách đánh những lá cao hơn hoặc thấp hơn lá trên cùng của chồng bài bỏ một bậc, bất kể chất. Chất không quan trọng; chỉ bậc là đáng kể. Tên game đến từ cách tính điểm kiểu đánh golf: càng ít lá còn lại trên bàn bài lúc kết thúc, điểm của bạn càng tốt. Át là thấp nhất, K là cao nhất (có nối vòng hay không tùy biến thể).

• Luật chính: đánh lá cao hơn hoặc thấp hơn lá trên chồng bài bỏ một bậc; chất không quan trọng.
• Độ khó: dễ. Lý tưởng cho một lượt chơi nhanh, nhẹ đầu.
• Điểm riêng: không tính chất nên chơi nhanh hơn và dễ tha thứ sai lầm hơn Klondike hay Nhện.

7. Solitaire Yukon

Hợp với: người mê Klondike muốn linh hoạt hơn và thử thách khó hơn.

Solitaire Yukon trông giống Klondike, với 7 cột trên bàn bài chia hình bậc thang, nhưng chơi rất khác. Cả 52 lá đều được chia lên bàn bài ngay từ đầu, 21 lá úp và số còn lại ngửa (không có chồng bài rút). Khác biệt chính là bất kỳ lá ngửa nào cũng có thể di chuyển mà không cần đúng thứ tự, kéo theo mọi lá nằm trên nó. Nghĩa là bạn có thể nhấc cả một nhóm lá không theo thứ tự và di chuyển chúng như một khối, miễn là lá dưới cùng của nhóm đặt hợp lệ lên cột đích. Điều đó mở rộng số lựa chọn của bạn, và số sai lầm có thể mắc phải, với mức độ ngang nhau.

• Luật chính: bất kỳ lá ngửa nào (cùng mọi lá nằm trên nó) đều có thể chuyển đến bất kỳ vị trí hợp lệ nào.
• Độ khó: khó. Linh hoạt hơn nghĩa là nhiều đường đi hơn, và nhiều cách đi vào ngõ cụt hơn.
• Điểm riêng: không có chồng bài rút, hầu hết các lá đều ngửa và di chuyển trên bàn bài hoàn toàn tự do.

8. Solitaire Canfield

Hợp với: người chơi thích thử thách gắt kèm một chút màu sắc lịch sử.

Canfield (ở một số nơi còn gọi là Demon) khởi đầu là một game ở sòng bạc: người chơi mua một bộ bài với giá $52 và được trả $5 cho mỗi lá chuyển được lên ô đích. Cách bày: 13 lá được chia úp làm chồng dự trữ (lá trên cùng ngửa). Một lá được chia ngửa để mở một ô đích, và bậc của lá đó trở thành bậc khởi đầu cho cả bốn chất. Bàn bài chỉ có 4 cột, mỗi cột 4 lá, xếp giảm dần và xen kẽ màu. Chồng bài rút được lật mỗi lần 3 lá.

• Luật chính: bậc khởi đầu của ô đích được chọn ngẫu nhiên; cả bốn chất phải bắt đầu từ cùng một bậc.
• Độ khó: rất khó. Tỷ lệ thắng thấp, điều từng khiến nó trở thành một canh bạc hấp dẫn.
• Điểm riêng: bậc khởi đầu ngẫu nhiên của ô đích và bàn bài nhỏ khiến nó trở thành một trong những biến thể cổ điển khó nhất.

9. Solitaire Scorpion

Hợp với: người mê solitaire Nhện muốn thử thách với một bộ bài.

Solitaire Scorpion dùng một bộ bài 52 lá và 7 cột trên bàn bài. Cả bảy cột mỗi cột nhận 7 lá: ở bốn cột đầu, 3 lá úp nằm dưới 4 lá ngửa, còn ba cột còn lại ngửa hoàn toàn. Ba lá được giữ lại cho lần chia cuối. Mục tiêu là xếp bốn dãy hoàn chỉnh ngay trên bàn bài, từ K xuống Át, tất cả cùng một chất. Luật di chuyển thoáng nhất trong mọi biến thể: bất kỳ lá ngửa nào cũng có thể chuyển đến một vị trí hợp lệ, và nó kéo theo mọi lá đang nằm trên nó (kể cả khi những lá đó không tạo thành dãy nào).

• Luật chính: xếp các dãy cùng chất từ K xuống Át ngay trên bàn bài; nhóm lá di chuyển tự do.
• Độ khó: rất khó. Đòi hỏi tính toán sâu và sắp thứ tự cẩn thận.
• Điểm riêng: trải nghiệm kiểu Nhện chỉ với một bộ bài, cùng luật di chuyển cực kỳ tự do.

10. Solitaire Accordion

Hợp với: người chơi muốn một thử thách độc đáo, gọn nhẹ, không mất công bày bài.

Solitaire Accordion là game một hàng với cơ chế dồn bài độc đáo. Chia từng lá một thành một hàng. Sau mỗi lá được đặt xuống, bạn có thể chuyển nó lên một lá khác trong hàng nếu: (1) lá ngay bên trái nó trùng chất hoặc trùng bậc, hoặc (2) lá cách nó ba vị trí về bên trái trùng chất hoặc trùng bậc. Sau mỗi nước đi hợp lệ, hàng bài được dồn lại và bạn tìm nước đi mới. Mục tiêu là dồn cả bộ bài thành một chồng duy nhất. Accordion nổi tiếng là rất khó thắng và không cần bày bài gì đặc biệt ngoài việc chia bài.

• Luật chính: chuyển lá lên lá ngay bên trái hoặc lá cách ba vị trí bên trái nếu chúng trùng bậc hoặc trùng chất.
• Độ khó: cực kỳ khó. Hoàn thành được ván là chuyện hiếm.
• Điểm riêng: cấu trúc tối giản, tự dồn lại, không giống bất kỳ biến thể solitaire nào khác.

Không chỉ có lá bài: mahjong solitaire

Một trong những biến thể solitaire được chơi nhiều nhất thế giới hoàn toàn không dùng lá bài. Mahjong solitaire lấy 144 quân của môn mạt chược Trung Hoa và dựng lại thành một câu đố ghép cặp cho một người: các quân được xếp chồng thành một hình, một quân là “tự do” khi không có quân nào đè lên và còn trống cạnh trái hoặc cạnh phải, và bạn dọn bàn bằng cách bỏ đi các cặp quân tự do giống nhau. Dù mang tên mahjong, nó không chung luật nào với mạt chược bốn người. Game được thiết kế như một game máy tính vào năm 1981, và nó thuộc họ không xây theo đúng nghĩa như Kim tự tháp.

Nó xứng đáng có mặt trong mọi danh sách biến thể solitaire, vì đây là game mà nhiều người tìm đến nhất khi muốn cảm giác của solitaire mà không cần bộ bài. Bạn có thể chơi mahjong solitaire miễn phí online với hình con rùa cổ điển, hoặc thử Tile Mahjong, biến thể hiện đại trong đó quân tự do được nhấc lên một thanh chứa bốn ô và biến mất ngay khi một cặp gặp nhau ở đó. Bài Cách chơi mahjong solitaire của chúng tôi trình bày kỹ luật chơi và chiến thuật.

Loại solitaire nào hợp với bạn?

Chọn biến thể solitaire nào tùy vào tâm trạng, thời gian của bạn và kiểu thử thách bạn thích:

• Chơi nhanh (dưới 10 phút): Golf, TriPeaks hoặc Accordion.
• Trải nghiệm cổ điển: Klondike, thứ không bao giờ lỗi thời.
• Chiến thuật thuần túy: FreeCell hoặc Yukon, mọi lá hoặc hầu hết các lá đều ngửa và ít phụ thuộc may rủi.
• Vui với những chuỗi dây chuyền trên điện thoại: solitaire TriPeaks trong Solitaire Castle Royal.
• Game khó nhất có thể: Scorpion hoặc Canfield, cho người chơi muốn một trận đấu thực sự.
• Hoàn toàn không dùng lá bài: mahjong solitaire, game ghép hình ảnh bằng mắt.
• Chơi cùng người khác: Double Solitaire hoặc Nerts, xem bài hướng dẫn của chúng tôi về game solitaire cho hai người, hoặc rời hẳn họ solitaire với 20 game bài vui cho 2 người.

Hãy chọn theo kiểu lượt chơi bạn muốn thay vì theo độ khó: một game họ xây ô đích khi bạn có thời gian tính toán, một game họ không xây khi bạn chỉ có năm phút. Dù chọn loại nào, Lợi ích sức khỏe của solitaire vẫn như nhau, vì chúng đến từ sự tập trung chứ không phải từ luật chơi. Nếu TriPeaks là loại hấp dẫn bạn, Solitaire Castle Royal là phiên bản trên điện thoại của chúng tôi: hơn 15,000 màn chơi và thử thách hằng ngày, nhưng đây là game có tiến trình chứ không phải ứng dụng chia bài rồi chơi đơn thuần, nên hãy chọn nó vì các màn chơi chứ không phải vì sự nguyên bản.